Charakterystyka naszego Układu Słonecznego jest raczej znana każdemu – żółta gwiazda w centrum, kilka niewielkich, skalistych planet oraz również kilka planet olbrzymów, gazowych gigantów. Zakładano zazwyczaj, iż w przypadku układów planetarnych jest to własność dominująca, wręcz narzucona przez procesy ewolucyjne. Jak się jednak okazuje – na podstawie opublikowanego na stronie Astronomy.com artykule – nie do końca jest to prawdą.

Aktualne badania pozwalają na wyciągnięcie wniosków dotyczących pochodzenia “miniaturowych” układów planetarnych. Układy takie powstają nie tylko wokół młodych gwiazd, ale także wokół tzw. planemo, obiektów o rozmiarze planet olbrzymów lub o wiele większych, jednak mniejszych od obiektów, które można nazwać gwiazdami. Przeczy to naszemu rozumieniu ewolucji układów planetarnych, gdzie w centrum znajduje się zawsze gwiazda.

Dr. Alexander Scholz (University of St. Andrews, USA) oraz prof. Ray Jayawardhana (Univeristy of Toronto, USA) stwierdzili, że kolebki planetarne można zaobserwować, poza naturalnymi miejscami jak wokół gwiazd, również wokół wspomnianych planemo, niewiele przekraczających swymi wymiarami wielkość Jowisza. Wynika z tego, że takie miniaturowe układy planetarne mogą tworzyć się wokół obiektów o masie równej jednej setnej masy naszego Słońca. Odkrycie, dokonane kilka lat temu, stworzyło duży kłopot – czym tak naprawdę są planema? Maleńkimi gwiazdami czy też obiektami planetopodobnymi? Obecne badania obu panów wskazują na to, że mamy do czynienia jednak z gwiazdami.

Panowie, wykorzystując teleskop Spitzera, obserwowali 18 planem w grupie gwiazdowej w Orionie o wieku około 3 milionów lat świetlnych. Grupy gwiazdowe w tym wieku posiadają wiele młodych gwiazd, które otoczone są przez pył i gaz, który może – choć niekoniecznie musi – wyewoluować w układ planetarny. Stwierdzenie obecności gazu możliwe jest urządzeniami, rejestrującymi promieniowanie w podczerwieni, jako że dyski pyłowe “świecą” właśnie w tej długości światła.

Badania wykazały, że pyłowe dyski nie tworzą się wyłącznie wokół młodych gwiazd – mniej więcej jedna trzecia planemo posiada również podobne dyski. Na podstawie tego można stwierdzić, że planemo mają conajmniej podobny “wiek dzięcięcy” jak zwyczajne gwiazdy.

Odkrycie to pozwala na nowo przemyśleć nam mnogość możliwości, jakie stworzyła natura. Trudno nam sobie wprawdzie wyobrazić układ planetarny, w którym planety okrążają obiekt podobny do nich, a nie gwiazdę, jednak okazuje się, że to możliwe. Choć ciągle nie znamy pochodzenia planemo i ich szczegółów ich ewolucji, przybliża nas to do zrozumienia procesów regulujących powstawanie układów planetarnych.

Wpisy o podobnej tematyce:

• Rój w kosmosie
• Tajemnice malucha
• Monopole magnetyczne
• Układ słoneczny w wieku niemowlęcym
• Podwójne macierzyństwo gwiazd