Świadomość tego, że dla porażającej większości istot ludzkich już sam dźwięk słowa „nauka” stanowi wystarczający powód do mimowolnego kręcenia nosem i rozpaczliwego poszukiwania sposobu ewakuacji z niewygodnej dla nich konwersacji, nie jest z pewnością naprzyjemniejszym doznaniem, na jakie na co dzień jestem narażony. Od razu dodam asekurancko – „nauka” w powyższym kontekście to bynajmniej nie katorżnicze zakuwanie materiałów edukacyjnych w trakcie zdobywania swego wykształcenia, w tym przypadku bowiem nie mogę sam udawać Greka i opowiadać bzdur o tym, jak bardzo uwielbiałem się swego czasu uczyć (bo nie lubiałem, taka okrutna to prawda) – mam raczej na myśli w tym konkretnym przypadku „naukę” jako pojęcie ujmujące całokształt naszej, gromadzonej od tysięcy lat, wiedzy o Wszechświecie. Nieskrywana niechęć przytłaczającej większości społeczeństwa do tematów związanych z wiedzą naukową wydaje mi się co najmniej dziwna – skądinąd uważam, że ciekawość jest mimo wszystko jednym z naszych wrodzonych instynktów i w takim świetle zupełny brak zainteresowania dokonaniami najtęższych głów może mocno zastanawiać.

Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest zapewne królujące wśród wielu ludzi przekonanie, że „nauka” to takie skostniałe „coś”, co w zasadzie już mniej lub bardziej dawno zostało raz na zawsze zbadane, „stwierdzone” i ustalone, a cała robota współczesnych naukowców polega na tym, by dopieszczać szczegóły i ewentualnie wygładzać nierówności na tym nieskazitelnym tworze. Z tego względu „nauka” jawi się wielu jako coś niezmiernie nudnego, wypranego zupełnie z dynamiki, nagłych zwrotów i zmian – rzeczy, które w rzeczywistości są charakterystyczne dla kształtowania wiedzy ludzkości i bez których postep jako taki nie byłby chyba możliwy. Nie bez kozery ten przydługi wstęp kończę zdaniem o „nagłych zwrotach”, gdyż słowa te jak ulał pasują do tematu dzisiejszego wpisu.

O tzw. świecach standardowych pisałem już kilkakrotnie, w wielce telegraficznym skrócie przypomnę więc tylko, że tym mianem nazywane są obiekty w Kosmosie, dzięki których dobrze poznanej charakterystyce i powtarzalności ich zachowania możemy w miarę dokładnie określać odległości w ogromnych skalach. Świecami standardowymi są między innymi tzw. supernowe Ia, o których również nie raz i nie dwa już pisałem. Supernowe Ia to supernowe mocno specyficzne – zgodnie z aktualnie wiodącą teorią to białe karły posiadające partnera w postaci gwiazdy –olbrzyma zasysające niejako materię od większego kooperanta, by po przekroczeniu pewnej krytycznej masy zapłonąć w ogniu termojądrowej eksplozji i zostać rozerwanym na strzępy. Miłą dla astrofizyków cechą takich supernowych jest bardzo charakterystyczna krzywa blasku, opisująca w miarę ściśle sposób, w jaki zmienia się jasność eksplodującej gwiazdy w czasie; w przypadku wszystkich supernowych tego typu krzywa ta wygląda bardzo podobnie.

Dzięki temu, że supernowa Ia zachowuje się oględnie rzecz biorąc zawsze tak, jak każda inna przedstawicielka gatunku, możliwe jest wykorzystywanie takich gwiazd jako wspomniane wcześniej świece standardowe. Biorąc bowiem pod uwagę krzywą blasku i oceniając jasność eksplozji i jej zmiany w czasie łatwo można wywnioskować, w jakiej odległości sama gwiazda się znajduje. Co bardzo ważne w tym kontekście – supernowe należą do niezwykle jasnych obiektów, przyćmiewających w szczycie swej „działalności” całe galaktyki, tym samym widoczne są z ogromnych odległości, na których inne techniki pomiaru tejże zupełnie zawodzą.

Dzięki świecom standardowym dowiedzieliśmy się sporo o Wszechświecie – najważniejszym jednak chyba odkryciem związanym z supernowymi Ia jest stwierdzenie w 1998 roku, że ekspansja Wszechświata przyspiesza. Jasność bardzo odległych supernowych nie do końca pasowała do wcześniej wspomnianej charakterystyki krzywej blasku, co zmusiło badaczy do zaakceptowania tego, iż Kosmos ekspanduje coraz szybciej.

Na dzień dzisiejszy tak właśnie wygląda w ogromnym uproszczeniu nasz stan wiedzy w tej materii – okazuje się jednak, że wszystko to, co napisałem powyżej, może nie do końca być prawdą. W nobliwym piśmie „Nature” ukazał się bowiem niepokojący artykuł, który – jeśli potwierdzą się dane w nim przedstawione – może spowodować spore zamieszanie w światku kosmologów.

Naukowcy z Max-Planck-Institut für Astrophysik w Garching (Niemcy), Akos Bogdan oraz Marat Gilfanov, postanowili pewnego pięknego dnia przyjrzeć się założeniom, leżącym u podstawy wcześniej opisanych mechanizmów. Precyzując – postanowili sprawdzić, czy obserwacje potwierdzają najbardziej „chodliwą” obecnie teorię wyjaśniającą genezę supernowych Ia. W tym celu zaprzęgli do roboty amerykańskiego satelitę rentgenowskiego Chandra, który posłużył do obserwacji pięciu pobliskich galaktyk eliptycznych oraz centralnego obszaru galaktyki Andromedy.

Jak wspomniałem wcześniej uważa się obecnie, że supernowe typu Ia powstają, gdy białe karły, podróżujące przez otchłanie Kosmosu z masywnym kompanem, nakradną od niego więcej materii, niż to dla nich zdrowe, co kończy się tragicznie. Ważną cechą tego procesu jest sam przepływ materii, który – jak uważają naukowcy  – trwa względnie długo: do powstania supernowej Ia nie dochodzi w mgnieniu oka, biały karzeł zasysa materię nawet przez dziesiątki milionów lat, zanim dojdzie to wybuchowego finału. Ów przepływ materii powinien jednocześnie generować promieniowanie w zakresie rentgenowskim przez równie długi czas.

Specyficzne ślady promieniowania rentgenowskiego stały się celem poszukiwań naukowców z Garching. Ku wielkiemu ich zaskoczeniu okazało się jednak, że promieniowanie rentgenowskie o takiej charakterystyce jest od 30 do 50 razy słabsze, niż powinno być, jeśli model przepływu energii do karła jest poprawny. Opierając się na wynikach swych obserwacji naukowcy doszli do cokolwiek zdumiewającej konkluzji, że – przynajmniej w przypadku obserwowanych systemów gwiezdnych – supernowe typu Ia musiały niemal wszystkie powstać w inny sposób: na drodze „zlania” się ze sobą dwóch białych karłów.

Dotąd przypuszczano, że taki scenariusz ma miejsce w przypadku bardzo niewielu supernowych tego typu – winą za przeważającą większość obarczano białe karły kradnące materię od partnerów. Takie podejście zabezpieczało byt supernowych Ia jako świec standardowych, jednakże jeśli uznać, że jest odwrotnie, to świece te stają się nagle dość niepewne. Naukowcy oparli swe wnioski na fakcie, że zjawisku połączenia dwóch białych karłów towarzyszyć powinien krótki rozbłysk promieniowania rentgenowskiego, czym można by uzasadnić niewielką ilość tego promieniowania zaobserwowaną przez naukowców.

Problem staje się poważny gdy zauważymy, że kolizje białych karłów są zróżnicowane pod względem jasności eksplozji – wszystko staje się zależne od masy białych karłów przed kolizją. Krzywa blasku staje się tym samym charakterystyczna tylko dla danego układu, nie jest natomiast reprezentantywna dla całego „gatunku” supernowych. Jeśli zaakceptujemy taki wniosek, musimy wykonać krok drugi i przyznać, że wyznaczanie odległości na podstawie pomiarów blasku supernowych Ia może być obarczone sporymi błędami.

Zanim świat kosmologów stanie na głowie trzeba jednak jeszcze upewnić się co do tego, czy odkrycie astrofizyków z Niemiec jest reprezentatywne dla wszystkich galaktyk – ponieważ pięć z sześciu galaktyk obserwowanych przez Niemców było galaktykami eliptycznymi, nie można wykluczyć, że to cecha takich właśnie galaktyk, z wykluczeniem spiralnych, które odgrywają zazwyczaj o wiele ważniejszą rolę w naszych obserwacjach. W tym celu konieczne jest prowadzenie dalszych badań, zbyt wczesnie więc mówić już o małej rewolucji. Warto jednak przyglądać się rozwojowi sytuacji ze sporą uwagą – jeśli doniesnienia z Garching się potwierdzą, wówczas trzeba będzie na nowo przyjrzeć się danym, na podstawie których ekspansja Wszechświata uznana została za przyspieszającą.

Artykuł w “Nature” (płatny!)

Źródło:

Link 1

Grafika: Teoretycznie tak dochodzi do kolizji białych karłów

Źródło grafiki

Credit: NASA/Dana Berry, Sky Works Digital.

Nie sposób mówić o współczesnej astrofizyce bez długiego orszaku modeli teoretycznych, stworzonych dla zrozumienia najróżniejszych procesów i zjawisk, jakie – jak przypuszczamy niekiedy „w ciemno” – miały, mają i będą mieć miejsce we Wszechświecie. Nie ma sensu tutaj odmawiać im znaczenia, które jest bezsprzeczne – mają one jednak przy okazji jedną, ogromną wadę, wynikającą już z samych założeń ich istnienia: do potwierdzenia prawidłowości wymagają prędzej czy później konfrontacji z rzeczywistością, zweryfikowania przewidywań na podstawie empirycznych obserwacji. Choć dziś nie o tym wpis akurat będzie, wrodzona złośliwość każe mi jednakże dodać, że to tylko jeden z wielu problemów, z jakimi borykać się muszą wielbiciele teorii strun.

Wracając jednak do modeli – najlepszy nawet pozornie model teoretyczny wart jest czegoś dopiero, gdy znajduje potwierdzenie w obserwacjach. Nie inaczej sprawa ma się również w przypadku modeli opisujących ewolucję gwiazd. O ile istnieje spora zgodność pomiędzy najlepszymi modelami a obserwowanymi przez astronomami gwiazdami w zróżnicowanych fazach ich egzystencji, jest jeszcze sporo elementów, wymagających empirycznego potwierdzenia – jednym z nich jest model opisujący powstawanie szczególnego typu gwiazd, tzw. białych karłów. Białe karły to specyficzne kosmiczne „mumie” – zgodnie z naszym współczesnym rozumieniem procesów gwiazdowych powstają, gdy „lekkie” lub „średniomasywne” gwiazdy (o masie w granicach od drobnego ułamka masy Słońca do kilku mas Słońca) kończą swój długi żywot w miarę spokojnie (w porównaniu do supernowych niezwykle wręcz apatycznie), wypalając paliwo jądrowe w formie kolejnych, coraz cięższych pierwiastków w swym wnętrzu i odrzucając zewnętrzne powłoki. Taki sam los oczekuje nawiasem mówiąc również nasze macierzyste Słońce, nie warto jednak już teraz nad tym lamentować, gdyż zostało najprawdopodobniej kilka miliardów lat do tej smutnej chwili.

Jakby jednak nie było, białe karły to pozostałości po niegdyś żywotnych gwiazdach, pozostałości fascynujące, warto dodać. Ponieważ powstaniu białego karła towarzyszy grawitacyjne zapadanie (zahamowane jednak w pewnym momencie przez ciśnienie zawartej w nim materii), mamy do czynienia z względnie maleńkimi obiektami – zakłada się, że białe karły to gwiazdy wielkości Ziemi, o ogromnej gęstości zawartego w nim niezwykle gorącego, zdegenerowanego gazu. Wolałbym nie wnikać w zawiłości związane ze stanem materii w białym karle – przekracza to moje zdolności pojmowania a co dopiero klarownego opisania, istnieje jednak w Internecie i różnych książkach sporo źródeł, z których taką wiedzę jej spragnieni mogą zaczerpnąć.

Warto byłoby w końcu powiązać w jakikolwiek sposób wcześniejsze rozważania teoretyczne z białymi karłami – przystąpmy więc do dzieła. Najlepsze modele teoretyczne powiadają, że gwiazda, która w trakcie swego zejścia z tego świata odrzuciła zewnętrzne warstwy, gdyż spaliła zawarty w niej wodór i hel, zamienia się w białego karła. Koniec kropka. Nie do końca jednak jest to takie proste – białe karły, jak powiada teoria, składają się wówczas głównie z tlenu i neonu, przy czym jądro takiego karła otoczone jest przez cienką, zewnętrzną powłokę z takiego samego tlenu lub helu, kryjącą przed obserwatorami wewnętrzną “zawartość”. Większość modeli podpowiada również, że jądro powinno być otoczone również przez cienką, bogatą w węgiel warstwę, która zapobiega ucieczce tlenu w przestrzeń, jednocześnie obliczenia wskazują, że węglowa powłoka powinna stawać się coraz cieńsza im masa karła bliższa jest maksymalnej dopuszczalnej (ok. 1,4 masy Słońca, tzw. granica Chandrasekhara, powyżej której białego karła czeka los supernowej typu Ia). Brzmi to wszystko dość mętnie, jednak na mój chłopski rozum wygląda to w uproszczeniu tak – według modelu muszą istnieć białe karły, w przypadku których owa powłoka węglowa pozwala dominować tlenowi i w wyniku tego karły takie powinne być „szkieletami” względnie masywnych gwiazd. Nie będę ukrywał, że sam bym tego nie wymyślił – co prawda tok rozumowania źródeł, na których oparłem ten wpis, pozostaje dla mnie dość tajemniczy i trudno mi zrozumieć, co z czego wynika, faktem jednak jest, że jakiś związek między tym wszystkim istnieć musi (potrzebujących klarowności proszę o przeczytanie źródeł w oryginale).

W każdym bądź razie wnioski są tutaj następujące – trzeba znaleźć białego karła o dużej zawartości tlenu, by potwierdzić mechanizm opisany wyżej. Demonstrując sprawność współpracy ponad narodowymi podziałami naukowcy z Universität Kiel (Kiel, Niemcy) oraz University of Warwick (Coventry, UK) postanowili poszukać takich właśnie gwiazd. Podjęli się w tym celu dość mozolnej roboty – wykorzystali dane, które od lat już zbiera wyspecjalizowany teleskop pracujący na rzecz wielkiego przeglądu nieba pod nazwą Sloan Digital Sky Survey (SDSS). Teleskop został dobrany nieprzypadkowo – urządzenie pozwala bowiem pstrykać zdjęcia obiektom kosmicznych w pięciu odmiennych długościach fali i, co ważne w kontekście wspomnianych badań, analizować ich widmo. Niemiecko-brytyjscy kooperanci wykorzystali takowe zdolności teleskopu, sortując wpierw zebrane przez niego dane pod względem barwy gwiazd – w ten sposób wytypowanych zostało, bagatela, 25 tysięcy kandydatek. Kolejnym etapem przesiewowych badań było badanie widm tej grupy (zautomatyzowane, warto dodać) pod względem linii spektralnych tlenu. Po zakończeniu tej fazy badań pozostało ok. tysiąc wyselekcjonowanych gwiazd, które tym razem ku utrapieniu badaczy były już analizowane manualnie.

Na koniec na polu bitwy zostały… dwie gwiazdy. Białe karły o lirycznych nazwach SDSS 0922+2928 oraz SDSS 1102+2054 to gwiazdy znajdujące się odpowiednio w odległościach 400 i 220 lat świetlnych od Ziemi. O ile wszystkie dotychczas obserwowane białe karły charakteryzowały się zawsze mniejszą zawartością tlenu w stosunku do węgla, o tyle w przypadku nowo odkrytych stosunek ten jest odmienny – tlenu dopatrzono się na podstawie analizy widmowej więcej. Najprawdopodobniej odkryto w ten sposób po raz pierwszy „nagie” białe karły, neonowo-tlenowe jądra, w których otoczka węglowa jest w zaniku. Odkrycie to potwierdziło przewidywania modeli, wedle których w przypadku względnie dość masywnych gwiazd niemal cały węgiel w gwieździe został „skonsumowany”, dzięki czemu gwiazdy o masie bliskiej wartości granicznej (powyżej której czeka je los supernowej) zamiast wybuchać w oślepiającej eksplozji w spokoju zamieniają się w białego karła. Z tego też względu wszystko wskazuje na to, że w przypadku obu wspomnianych karłów mamy do czynienia z masywnymi przedstawicielami tego gatunku – ich masa prawdopodobnie zbliżona jest do masy Słońca, natomiast gwiazdy, które w takie karły się przemieniły, musiały mieć od 7 do 10 mas Słońca.

W przypadku gwiazd o wspomnianej wyżej masie (7-10 mas Słońca) istnieją zgodnie z modelami dwie drogi, w zależności od tego, jakiego mają farta (i pewnie poważniejszych czynników, które są dla mnie jednak niejasne): jedną z nich jest żywot białego karła, drugą gwałtowne zejście pod postacią słabej supernowej typu II. I jakkolwiek ciągle nie do końca wiem o czym piszę i co z czego tutaj tak naprawdę wynika, to bezsprzecznie cieszy mnie fakt, że naukowcom po raz kolejny udało się dowieść, iż ich mozolnie opracowywane modele znajdują potwierdzenie w obserwacjach. I tym optymistycznym akcentem dzisiejszy wpis zakończę ku uciesze zdezorientowanych podobnie do mnie czytelników.

Źródła:

Link 1

Link 2

Link 3

Link 4

Link 5

Link 6

Link 7

Zdjęcie: Nie wygląda to co prawda spektakularnie, ale ten niebieski placek wskazany strzałką to właśnie jeden z białych karłów, o których mowa wyżej

Źródło zdjęcia

Credit: SDSS

Nic nie może trwać wiecznie – ten banalny w zasadzie truizm odnosi się do wszystkiego, zarówno tego, co nas otacza, jak i nas samych, nie inaczej sprawy mają się również z obiektami kosmicznymi, nawet takimi, które pozornie zdają się istnieć bez końca – mimo że procesy zachodzące we Wszechświecie w niewyobrażalnym niemal stopniu przekraczają skale czasowe, do których jesteśmy przyzwyczajeni żyjąc na naszej maleńkiej planetce, kres jest mimo to nieodłączną cechą istnienia. I choć czasem muszą minąć niezliczone miliardy lat, żywot każdego najodporniejszego nawet kosmicznego matuzalema w końcu się z pewnością kiedyś zakończy. Można co prawda dyskutować wytrwale o największym ze znanych nam obiektów – Wszechświecie jako całości – który teoretycznie może chyba, choć mocno opustoszały i ciemny, istnieć bez końca, jednak wyjątek ten zdaje się tylko potwierdzać generalną regułę.

W najbardziej widowiskowy sposób “schodzą” z tego materialnego świata najprawdopodobniej supernowe – niektóre gwiazdy, których zegar tyka nieprzerwanie przez miliardy lat, osiągają w końcu pewien określony graniczny wiek, po przekroczeniu którego świat nie będzie już dla nich taki jak przedtem – ze względu na nieubłagane procesy zachodzące w ich wnętrzu, wymuszane z kolei przez prawa fizyki, stają się przez krótki czas najjaśniejszymi obiektami wśród otaczających je miliardów gwiazd, jasność niektórych z nich jest nawet większa od całkowitej jasności macierzystej galaktyki. Supernowe dzielimy na kilka różniących się pod względem rodzaju gwiazd, które przechodzą w zaświaty, oraz mechanizmu, prowadzącego do wybuchu, klas czy ewentualnie typów – nas w tym przypadku interesuje jeden z nich, mianowicie typ Ia.

O supernowych typu Ia pisałem już kilkakrotnie, ostatnio zupełnie niedawno – wystarczy przypomnieć, że supernowe Ia to wybuchowe fajerwerki pojawiające się w efekcie zbyt wielkiego przyrostu masy białego karła, który “dokarmia” się materią swego partnera w podwójnym układzie gwiazdowym. Biały karzeł, który sam jest pozostałością po średniej masy gwieździe, która odrzuciła zewnętrzną wodorową powłokę, jest obiektem bardzo niewielkim – jego wielkość porównywalna jest z naszą Ziemią, można więc sobie łatwo wyobrazić, że spory ścisk tam panuje – gwiazda bowiem mimo tej mikroskopowej jak na gwiazdę wielkości ma masę równą przeciętnie trochę ponad połowie masy Słońca.

Samotny biały karzeł to nic specjalnie ciekawego – często jednak białe karły występują w układach podwójnych, a to zmienia zupełnie postać rzeczy. Ze względu na sporą grawitację, jaka towarzyszy białemu karłowi, gwiazda ta jest w stanie dosłownie “okradać” towarzysza – zasysa z niego materię, powiększając przy tym swoją własną masę. O ile wspomniałem wcześniej o przeciętnych białych karłach (masa ok. 0,6 masy Słońca) to biały karzeł “na sterydach” potrafi nawet podwoić poprzez grabież swoją masę – wszystko idzie w miarę dobrze do momentu, gdy masa gwiazdy przekroczy 1,44 mas Słonecznych (zwie się to granicą Chandrasekhara), wówczas gwiazda staje się grawitacyjnie niestabilna i wydarzenia zachodzą w lawinowym tempie – dochodzi do zapaści grawitacyjnej gwiazdy i cały węgiel, na którego “spalenie” biały karzeł był dotąd zbyt “lekki”, przechodzi reakcję fuzji jądrowej za jednym zamachem – pojawia się niezwykle jasny obiekt, zwany supernową Ia.

To opis teoretyczny, mocno zasiedziały wśród astrofizyków, mimo to dotąd scenariusz ten nie został nigdy w pełni zaobserwowany – białe karły to niespecjalnie jasne gwiazdy i o tym, co się z nimi stało dowiadujemy się zazwyczaj po zaobserwowaniu samej supernowej. Z tego względu niezłym rarytasem dla każdego astronoma jest z pewnością zaobserwowanie białego karła, który znajduje się w fazie “tuż przed wybuchem”, potwierdzając tym samym prawidłowość teoretycznego opisu.

Szczęście, jak się zdaje, dopisało w końcu grupie naukowców z Włoch, kierowanej przez Sandro Mereghetti’ego z L’Istituto Nazionale di Astrofisica w Mediolanie. On i jego koledzy, korzystając z dobrodziejstw teleskopu kosmicznego XMM-Newton, zainstalowanego na orbicie przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA), poddali drobiazgowym obserwacjom układ podwójny o raczej nieciekawej nazwie RX J0648.0-4418, który skądinąd nie jest jakąś nowością w świecie astronomów – gwiazdę HD 49798, jasnego podkarła, znamy już względnie długo, od 1997 roku astronomowie wiedzieli również, że gwiazda ta stanowić musi składnik układu podwójnego, gdyż w pobliżu tej gwiazdy zarejestrowano źródło promieniowania rentgenowskiego. Dopiero jednak włoski zespół, wykorzystując zaawansowaną technologię na pokładzie kosmicznego teleskopu był w stanie dokładniej sprecyzować, co kryje się za tym tajemniczym źródłem.

Na podstawie odpowiednich wahań w intensywności promieniowania rentgenowskiego naukowcy doszli do wniosku, że owym źródłem jest biały karzeł o – niebagatelnej jak na tę klasę obiektów - masie równej co najmniej 1,2 mas Słońca, obracający się wokół swej osi w ultrakrótkim czasie 13 sekund! Zostawmy jednak na boku niezwykłą prędkość rotacji – porównując masę tego karła z opisanym wcześniej przeze mnie procesem łatwo wywnioskować, że ów biały karzeł naprawdę bliski jest momentu, w którym nastąpi wielkie “bum” i na niebie pojawi się kolejna supernowa.

Niestety wszyscy, którzy już pakują się i wyjeżdżają na wieś, by tam w spokoju obserwować niezwykłe widowisko, mogą rozpakować swoje rzeczy z powrotem. “Niedługo” w astrofizyce to pojęcie bardzo względne – najprawdopodobniej biały karzeł przekroczy granicę do swej niestabilności w ciągu kilku najbliższych… milionów lat, co stawia pod znakiem zapytania możliwość, że jakakolwiek istota żywa zobaczy spektakl. Niemniej jednak w skalach astronomicznych to rzeczywiście zaledwie “moment” – nigdy jeszcze nie zaobserwowano białego karła, który byłby tak bliski zagłady.

Warto też wspomnieć, że co prawda ludzie jako tacy nie będą mieli tej przyjemności oglądać fascynujący wybuch gwiazdy, jednak gdyby – teoretycznie – nastały po nas inne, rozsądniejsze istoty, będą miały niezłe widowisko: zgodnie ze skrupulatnymi obliczeniami naukowców wybuch karła powinien na Ziemi zostać zaobserwowany prze “każdego”, widoczny bardzo dobrze w dzień i o jasności mniej więcej Księżyca w pełni! Cóż, kto ma czas, może poczekać, inni muszą obejść się smakiem.

Ważniejsze jednak w tej całej historii jest to, że w końcu zaobserwowano białego karła, który zdaje się ewoluować zgodnie z teoretycznym opisem, który tak długo czekał na empiryczne potwierdzenie. Ważniejsze to o tyle, że supernowe Ia stanowią tzw. “świece standardowe” w kosmologii i to na podstawie ich obserwacji wysunięto swego czasu wnioski o przyspieszającej ekspansji Wszechświata. Skoro więc obiekty te są tak ważne w przypadku tak fundamentalnych pytań, oczywiste jest, że każdy nowy szczegół z nimi związany, jaki poznamy, ma swoje znaczenie.

Praca naukowców na portalu “Science” (płatna!)

Źródła:

Link 1

Link 2

Link 3

Link 4

Link 5

Link 6

Link 7

Link 8

Link 9